TamSaha: 100. Sayı

TamSaha dergisinin Şubat sayısı yayında. Dünya ve Türkiye futbolunun gündemindeki konuları, röportaj ve dosyalarla ele alan derginin 100. sayısı da dopdolu.

Trabzonspor'un geçtiğimiz sezon oldukça yüksek bir bedel ödeyerek Polonya'dan getirdiği Adrian Mierzejewski, bu sezonun 10. haftasından itibaren yaptığı çıkışla gerçek futbol kimliğini bulmuş görünüyor. Polonyalı yıldız, yedek kaldığı dönemde ayrılmayı düşünmediğini ve asla pes etmediğini, Medical Park Antalyaspor maçına "ya şimdi ya asla" düşüncesiyle çıkıp attığı golle özgüvenini kazandığını anlatıyor: "Forma için yüzde 200 çalıştım..."

U20 Millî Takımımızın Dünya Kupası kadrosuna aday futbolculardan birisi var karşımızda. Darıca Gençlerbirliği'nde yetişen, Beşiktaş altyapısında gelişen ve ilk A takım deneyimini Mustafa Denizli döneminde siyah-beyazlı formayla yaşayan bir oyuncu. Şimdi kiralık olarak formasını giydiği Çaykur Rizespor'da Mustafa Denizli ile yeniden buluşmasını en büyük şansı olarak görüyor ve bu durumu Haziran ayındaki U20 Dünya Kupası kadrosuna girebilmek için fırsata dönüştürmek istiyor. Cumali Bişi: "Mustafa Denizli benim şansım..."

U20 Millî Takımımızın en yetenekli ve umut vaat eden oyuncularından biri. Bundan ötürü de bu yaz ülkemizde düzenlenecek ve bugüne kadar birçok yıldız çıkarmış FIFA U20 Dünya Kupası'nda göze çarpacak isimlerden biri olmaya aday. Doğup büyüdüğü Zonguldak'ta oynadığı dönemde oyun stili ve fiziğinden ötürü Messi'ye benzetilen genç sol açık, önce takımı İstanbul Büyükşehir Belediyespor'da kendini kanıtlamak, daha sonra da Avrupa'nın yolunu tutmak istiyor. Enver Cenk Şahin: Belediye'nin Messi'si...

Ayrıca, "Millî Takım: Çek bir prova", "Genç Millî Takımlar: En çok oyuncu Fenerbahçe'den", "Kıdemli yabancılar: Onlar artık bizden biri", "Ege Kupası: Fransız hegemonyası", "Irkçılık kâbusu", "Johan Cruyff: Hem sahanın hem kulübenin dâhisi", "Lionel Messi: Altın Top koleksiyoncusu", "Chelsea: Londra'da Rus ruleti", "Yenilmezler!", "Futbol Ekonomi: Milan'da duraklama devri", "Sir Bobby Robson: İngilizlerin son şövalyesine saygılarla", "ABD'den bir Beckham geçti", "Nice mutlu senelere!" dosyalarıyla TamSaha'nın Şubat sayısında da futbol kültürünün değişik konularıyla, farklı bir içerik yer alıyor.

Güzel Adam Puyol

Sahadaki iyi oyunuyla kalmayıp kişiliğiyle de gönüllerde taht kuran adamlar var futbolda. Güzel adamlar... Carles Puyol da bunlardan biri. Barcelona kadrosunda böyle bir sürü adam sayılabilir ama Puyol bu noktada yaşayan bir ilah. Dünkü El Clasico'da yaptığı hareket bunu gözümde bir kez daha perçinledi diyebilirim.

Maçın ikinci yarısıydı sanırım. Barcelona bir Real Madrid atağını savuşturmuş, sert bir müdahale sonucu Pique yerde kalmıştı. Yerden kalkarken Madrid tribünlerinden sahaya atılan bir çakmağı almış, elinde göstere göstere hakeme doğru yürüyordu. Bizim ülkede oldukça sık yaşanan, doğruluğu veya yanlışlığı tartışılır, hafif provokatif bir hareket kısacası. Bunu gören Puyol ise sorgusuz sualsiz o çakmağı Pique'nin elinden alıp direk saha kenarına fırlatıyordu. "Bu bizim işimiz değil, bırak bu işleri!" dercesine bir hareketti Kaptan'ınki.

Beni bu yazıyı yazmaya iten tek davranışı bu değil Puyol'un. 29 Mayıs 2012 tarihinde oynanan ve Barça'nın 7-0 üstünlüğüyle biten Rayo Vallecano maçındaki 5. golü Thiago atmıştı. Golden sonra Dani Alves'in yanına gitmiş ve birlikte dans etmeye başlamışlardı. Zaten rakibin rencide olduğunu gören Puyol koşarak gelmiş, ikilinin dansını bölerek arkadaşlarını santraya göndermişti. Bu da bir önceki olayda olduğu gibi artık kaptanın ağırlığı mı dersiniz, Barça etiğinin her ortamda  korunması mı dersiniz ama güzel bir Puyol davranışı. Videosunu da buldum nihayet, buradan görebilirsiniz.

Puyol'un son güzelliği aslında aklıma gelen en eski tarihli hareket. Takımdan ayrılıp Milan'a giden Ronaldinho'nun ilk Nou Camp ziyaretine ait... O eski sevgiliyi camia olarak tüm Barcelona tekrar kucaklarken, Puyol'un jestleri bu kucaklamayı bir kat daha anlamlı kılıyordu. Şu videodaki ilk 4 dakikayı izlemeniz bunu hissetmek için yeterli. Kelimelerle anlatmak istemedim o anları...

Babasının Oğlu

Zinedine Zidane'ın oğlu Enzo birçoğunun bildiği gibi Real Madrid 18 yaş altı kadrosunda forma giyiyor. Oyuna girdikten birkaç dakika sonra videodaki hareketi yaparak babasına en azından bu noktada nazire yapmış Enzo. 

Kış Transferleri

Yaz mevsiminde bir yapboz misali takımını baştan oluşturan teknik adamlar, işler istendiği gibi gitmediği anda Ocak ayında tekrar arayışa girer. Yeni parçalar uyumsuz çıkabildiği gibi yapbozun görünümünü baştan sona da değiştirebilir. Kimi ortasından başladığı serüvende uzun vadede kulübün “kralı” olurken, kimisi de yüksek beklentiler altında ezilip unutulur. Fiziksel üstünlüğe bağımlılığı sonucu sürekli yenilenme gereği hisseden Premier Lig kulüpleri Ocak ayında en yüksek hareketliliği sağlarken, bu dönem birçok futbolcunun kariyerinde birer kırılma noktası olabilir.

Eric Cantona
Yaklaşık 6 sezondur Manchester United’ın başında bulunan Alex Ferguson, henüz takımını ligin zirvesine taşımayı başaramamıştı. 1992 yılının Kasım ayında kulüp başkanı Martin Edwards ile yaptığı toplantıda, takımın iyi bir forvete ihtiyaç duyduğunu yinelemişti. Zira birkaç gün önce Southampton efsanesi Le Tissier’den de red cevabı almıştı. Tam bu sırada Edwards’ın telefonu çaldı. Karşıdaki isim, Leeds başkanı Bill Fotherby’ydi ve Denis Irwin’i transfer etmek istediğini söylüyordu. Ferguson’a danışan Edwards, bu teklifi kibarca savuşturdu ve Eric Cantona’yı takıma katmak için kontra atağa geçti. Fotherby, United’ın bu çılgın Fransız’ı neden istediğine dair anlam veremese de çok düşünmedi ve birkaç gün içinde olumlu cevap verdi. Cantona, Ocak ayında katıldığı genç United kadrosuna ilham vererek Ferguson’a ilk şampiyonluğunu kazandırdı. Hatta futbolu bıraktığı 1997 Mayıs’ına kadar sadece bir kez şampiyonluk kaçırdı Cantona, ki o sezon ünlü Crystal Palace maçındaki uçan tekme faciası yüzünden 4 ay futboldan men cezası almıştı.

Andy Cole
Alex Ferguson, sanki Cantona’nın cezasını hissedercesine bu olaydan iki hafta önce Newcastle’dan Andy Cole’u transfer etmişti. Nöbetçi golcü olarak tercih edilen Cole, Cantona’nın uçan tekmesinin ardından sezon sonuna kadar takımın birinci forveti haline geliverdi. 18 maçta attığı 12 golle Kral’ın yerini kısmen doldursa da, kaçırdıklarıyla Old Trafford’ta saç baş yoldurabiliyordu. Sezonun son maçında West Ham karşısında kaçırdığı iki net pozisyon, şampiyonluk kupasını acı biçimde Blackburn’e getirirken Cole’un hanesine eksi puan yazdırıyordu. Sonraki iki sezon Cantona’nın gölgesi altında geçerken, Andy Cole Ferguson’un aklındaki yeni forvet için takas planlarında yer alıyordu. Ne var ki takımda kalmayı başardı ve Cantona’nın vedasından sonra Cole kendini tekrar buldu. Hatta ertesi sezon Dwight Yorke ile birlikte kurduğu ölümcül forvet hattı ile Ferguson’a ilk Şampiyonlar Ligi kupasını hediye etti.

Thierry Henry
Henry’nin ülkesinden uzaktaki ilk tecrübesi hiç de istediği gibi olmadı. 1999 Ocak’ında henüz 21 yaşında Juventus’un yolunu tutarken, arkasında Monaco ile 58 lig maçında 20 golün yanında bir de Fransa formasıyla dünya kupası şampiyonluğu bırakıyordu. Serie A’nın son şampiyonunun Henry’den beklentisi doğal olarak yüksekti ama teknik direktör Lippi onu hiç alışık olmadığı sol kanatta düşündü. Sezon sonunda Henry 16 maçta sadece 3 gol bulurken, takımını lig 6.sı yapabilen Lippi ile birlikte ona da yol göründü.  Sonrasında bir Arsenal efsanesi olan, ardından Guardiola’nın ilk yılında ironik biçimde sol çizgide eski günlerini bu kez başarıyla hatırlayan Henry, geçtiğimiz Ocak ayında ABD’de liglere ara verilince bir aylığına da olsa tekrar Arsenal forması giydi. Önce Federasyon Kupası 3. Tur maçında Leeds United’ın ağlarını sarsan Henry, ardından Sunderland’i de son dakikada yıkarak bu 7 maçlık süreci unutulmaz hale getirdi.

Nicolas Anelka
Yerinde duramayan futbolcuların ilahı Nicolas Anelka, kariyerinde her biri ses getiren tam dokuz transfer hikâyesine sahip ve bunların beş tanesi Ocak ayında gerçekleşti. 1997 Ocak’ında henüz 18’ini bile doldurmamışken Wenger’in Arsenal’deki ilk genç yetenek keşfi olarak Paris’ten Londra’ya gitti. Buradaki kısa serüveninin ardından Madrid’te de tutunamayan Anelka, geri döndüğü Paris’te de çok beklemedi ve 2002 Ocak’ında bu kez Liverpool’a geçti. Üç sezon sonra o günlerde yolu bu kez İstanbul’a düşecekti Anelka’nın. Bir sonraki yıl ortası sıçrayışına kadar Fenerbahçe ve Bolton’da oyalanan Anelka, 2008 Ocak’ında Chelsea’ye transfer oldu ve kariyerini nihayet zirveye taşıdı. İkinci Londra macerasını 4 yıl sürdüren Fransız, geçtiğimiz yıl yine Ocak ayında bu kez Çin’e bilet alarak dünya turuna son halkayı eklemiş oldu. Anelka’nın kısa süre içinde, hatta Ocak ayında Çin’den de ayrılması kimse için şaşırtıcı olmayacak.

Christian Vieri
Yeni milenyumun ilk Ocak ayına dek tıpkı Anelka gibi kulüp değiştirmeyi bir hobi haline getirmişti Vieri. O sezon Lazio’dan Inter’e tam 45 milyon € bedelle transfer olurken bireysel anlamda kariyerinin en verimli ama bir o kadar da kupasız dönemine imza atacaktı. Aynı sezonu eski kulübü Lazio zirvede bitirirken, Vieri’li Inter lig dördüncülüğü ile yetinecekti. İki yıl sonra sezonun son haftasına lider giren Inter’de Vieri, o güne dek 24 gol atmıştı ve takıma artık şampiyonluk için bir galibiyet yeterliydi. Fakat rakip yine Lazio idi. 90 dakika sona erdiğinde Vieri tek gol atsa da Inter maçı 4-2 kaybetmiş, lider olarak girdiği haftanın sonunda sezonu 3. olarak bitirmişti. Kısacası o Ocak ayında Lazio’dan ayrılmak Vieri’ye yine yaramıyordu.

Nemanja Vidic & Patrice Evra
Alex Ferguson, M. United ile ilk şampiyonluğunu kazandığı 1993 yılından beri hiç iki sezon üst üste ligin zirvesini ıskalamamıştı. Ne var ki Mourinho’nun Chelsea’si, 2006 yılına girildiğinde ikinci şampiyonluğunu kazanma konusunda çok kararlıydı. Pes etmeye niyeti olmayan Ferguson ise Ocak ayında Vidic ve Evra’yı United’a getiriyordu. İskoç teknik adam bu hamleyle ne kadar uğraşsa da Mourinho’yu engelleyemedi. Fakat Vidic ve Evra ikilisi, Ferguson’un yeni nesil United’ının sonraki üç sezonluk dönemde başarıdan başarıya koşmasında önemli pay sahibi oldu. Bir de Şampiyonlar Ligi zaferi doğuran bu süreçte Evra takım kaptanlığına kadar yükselirken, Vidic de Ferdinand ile oluşturduğu kaya gibi birliktelik sonucu United kalesini geçilmez yaptı. 2008/09 sezonunda United’ın ligde 14 maç üst üste gol yememe rekorunu elde etmesinde de Evra ile Vidic’in payı büyük.

Julien Faubert
Guardiola’nın henüz ilk sezonunda fırtınalar estirdiği dönemde Real Madrid yarışta kalabilmek adına Ocak ayında kadroyu güçlendirmek istemişti. Huntelaar ve Lass Diarra gibi iki isme toplamda 47 milyon € sayılırken, onların yanına bir de sürpriz biçimde West Ham’dan Julien Faubert ekleniyordu. Bu o kadar beklenmedik bir hamleydi ki, kulüp efsanesi Di Stefano bile geleneksel imza töreninde “bu da kim!” dercesine bir bakış fırlatıyordu. Nitekim Faubert de bu düşük beklentileri boşa çıkarmadı. İzin günü olduğunu düşünerek takımın bir idmanını kaçırması yetmedi, bir de Villareal maçında o çok alıştığı yedek kulübesinde uyuyakaldı! Tüm bunların sonucunda Madrid macerasını iki maçta sadece 55 dakika forma giyerek tamamlayan Faubert, sezon sonunda kürkçü dükkanına geri döndü. Madrid’teki gülünç hatalarını Elazığspor’daki teknik direktörü Yılmaz Vural’a yapsa Fransız oyuncunun ne gibi bir tepkiyle karşılaşacağını tahmin etmek hiç de zor değil.

Fernando Torres & Andy Carroll
2011 yılının Ocak ayı, belki de son dönemlerin en heyecanlı ara transfer dönemine tanıklık etmemizi sağladı. Manchester United ilegirdiği şampiyonluk yarışında tökezlemek üzere olan Chelsea, etkili bir forvet peşinde koşarken bir yandan da savunma için seçenekleri çoğaltma peşindeydi. Önce Benfica’dan David Luiz ile anlaşan Abramovich, çok istediği Fernando Torres için ise transfer döneminin son dakikasına kadar pazarlık masasında oturdu. Nitekim istediğini 58 milyon € karşılığında da olsa almayı başardı Rus milyarder. O sezon 14 lig maçında yalnızca bir gol bulabilen Torres bugün hala Stamford Bridge’deki soru işaretlerini silebilmiş değil.

Torres’i dudak uçuklatan bir bedel karşılığında rakibine veren Liverpool, El Nino’nun gidişine hazırlıksız değildi elbette. Kulüp henüz birkaç ay önce el değiştirmişti ve artık başarılı olacak bir kadro kurmanın zamanı gelmişti. Torres için Abramovich’le kıyasıya pazarlık eden John Henry’nin yöneticileri, yan masada da Newcastle’dan Andy Carroll için uğraş veriyordu. Nitekim Chelsea cephesi ile el sıkışıldığı anda Carroll’a 41 milyon € saydı Liverpool. Hatta bu da yeterli görülmedi ve aynı gün içinde Ajax’tan Luis Suarez 26 milyon € karşılığında kırmızı formayı giydi. 31 Ocak 2011 tarihi her ne kadar futbolseverlere saha dışında heyecan fırtınası estirse de, bu üç golcü için de lanetli bir gün olarak hatırlanabilir. Torres o tarihten sonra ceza sahasındaki hünerlerini pek sergileyemezken, Carroll da düşük performansı sayesinde geçtiğimiz yaz West Ham’a kiralandı. Üçlünün arasındaki en verimli isim olan Suarez ise ırkçılık ve hakem kandırmaya yönelik hareketlerin gölgesinde Liverpool kariyerini sürdürüyor.


Papiss Cisse
Geçtiğimiz Ocak ayında Freiburg’tan Newcastle’a sessizce transfer olan Cisse, yeni kulübünde kısa sürede hatırı sayılır bir etki bırakacağından habersizdi. Siyah beyazlı forma ile sezonun ikinci yarısında çıktığı 14 maçta tam 13 gol atarken takımının ligi 5. sırada bitirmesine büyük yardımı dokundu Senegalli’nin. Newcastle’ın tüm sezonu 56 golle bitirdiğini düşünürsek, Cisse’nin dört aylık performansının bile büyük resme ne derece etki ettiğini anlayabiliriz. Özellikle Chelsea deplasmanında attığı sıra dışı gol, Petr Cech ve Roberto Di Matteo dahil taraflı tarafsız herkesi ayağa kaldırmıştı. Ne var ki Cisse’nin verimliliği şimdilik yaz öncesinde kalmış görünüyor zira Senegalli oyuncu, gol nöbetini vatandaşı Demba Ba’ya tekrar devretmiş durumda.

Her transfer döneminde olduğu gibi bu Ocak ayında da gazeteyi açtığımız anda türlü dedikodular okuyacağız. Başta Falcao ve Sneijder olmak üzere her gün bir sürü oyuncu çeşitli takımlara yakıştırılacak. Bu onlarca isimden muhtemelen çok azı Cantona, Vidic ve Evra gibi kalıcı etki bırakabilecek. Kimisi Anelka ve Vieri gibi belki de sadece forma koleksiyonuna katkı sağlasın diye imza atacak. Fakat bir gerçek var ki kesinlikle kimse Carroll ve Faubert’in seçtiği yola girmek istemeyecek.

Not: TamSaha dergisinin Ocak '13 sayısında yayımlanmıştır.

Çift Yumurta İkizleri

Futbol tarihinde aynı kök hücreden türeyip farklı dokulara dönüşen kulüplerin öyküsü her daim ilgi çekici oldu. Genellikle 20. yüzyılın başlarında vuku bulan bu ayrılıklar, oyun kültürü henüz emekleme aşamasında olduğu için o zamanlar pek ses getirmedi. Fakat İngiltere’nin Wimbledon şehrinde yaşananlar, futbolda hala çift yumurta ikizlerine yer olabileceğine dair bir işaret.

Taraftar kültürünü arkanıza almadan kulüp tarihini sahiplenebilir misiniz? İşte bu soru, 2 Aralık 2012 tarihinde Milton Keynes Dons ve AFC Wimbledon arasında oynanan Federasyon Kupası 2. Tur mücadelesinin temelini oluşturdu aslında. İngiliz medyasının en son ne zaman bir Birinci Lig ve İkinci Lig takımının karşıkaşmasına yer ayırdığını hatırlamak çok güç. Ne var ki o günkü maçın önemi, basit bir 90 dakikadan çok daha fazlaydı.

Wimbledon Derbisi
Yaklaşık 11 yıl önce Wimbledon FC yöneticileri, kulübü borçlarından arındırmak adına yeni gelir kapıları arıyordu. Bunun için son çare olarak kulübü 90 kilometre kuzeyde hızla gelişen bir bölge olan Milton Keynes’e taşımayı bile düşünüyorlardı. Böylece kulübün taraftar profiline daha yüksek gelirli kitleler katılacak, orta vadede Wibmledon FC de olumlu etkilenecekti. Amerikan spor kültüründe benzerine sıkça rastlanan bu fikir, kısa sürede federasyondan da destek gördü. Zira Milton Keynes, o gün itibariyle hiçbir profesyonel spor kulübüne sahip olmayan en büyük Avrupa kenti sıfatını taşıyordu ve sakinleri bunun eksikliğini iyiden iyiye hissediyordu. Kısacası taşınma planı hem Wimbledon FC, hem federasyon, hem de Milton Keynes kenti için verimli olacağa benziyordu.

Ne var ki bu planlar yapılırken taraftarların fikri fazlasıyla göz ardı edilmişti. Kulübü şartlar ne olursa olsun destekleyeceği tahmin edilen taraftarların büyük çoğunluğu plana karşı çıktı. Yönetim, maç oynandığı her haftasonu kuzeye ücretsiz feribot seferleri düzenleneceğini açıklasa bile taraftarlar geri adım atmadı. Taşınma planı 2002 yılında onaylandıktan sonra Wimbledon FC’nin bunu icraate geçirmesi bir yıldan fazla zaman almıştı. Fakat bu süre içinde kulüp, geleneksel taraftar desteğini çoktan kaybetmişti bile. Taşınmayla birlikte kulübün Wimbledon’la organik bağının kopacağını ve kültürel değerlerden uzaklaşacağını düşünen taraftarlar harekete geçmekte gecikmedi. Böylece bir kulübün asıl sahibi ve koruyucusunun taraftar olduğu vurgulanarak “Wimbledon”un başına “A Fans’s Club” (Bir Taraftar Kulübü) eklendi ve AFC Wimbledon doğmuş oldu.

AFC Wimbledon, sadık taraftarının kesintisiz desteği ile kısa sürede yeni bir stadyuma, idman sahasına, formalara, teknik adama ve oyunculara kavuşarak İngiliz futbol sisteminin en alt seviyesi olan dokuzuncu ligde küllerinden doğdu. Kulüp, kuruluşunu takip eden dokuz sezonda tam beş kez küme yükseldi ve nihayet İngiltere’deki dördüncü seviye küme olan İkinci Lig’e kadar yükseldi. Burada ikinci sezonunu geçiren AFC Wimbledon tafaftarının 90 km kuzeydeki akrabasına olan nefreti hiç dinmedi. Çünkü onlar, Wimbledon FC’nin mirasını kullanarak kendilerine ait olan lig kontenjanını haksız yere kullanmışlardı.

Milton Keynes’e taşındıktan sonra Wimbledon FC, kulübün bütün tarihini sahiplenmeye kalkıştı. Ne var ki o kültür, Wimbledon’da kalan taraftarlar olmadan yaşatılamazdı. Nitekim yöneticiler bunun farkına iki yıl sonra vardı ve çeşitli taraftar derneklerinden gelen tepkilere de dayanamayarak kulübün adını Milton Keynes Dons olarak değiştirmek zorunda kaldı. Zira yeni taraftar profiline artık yeni bir sayfa açmak gerekiyordu. Güneydeki eski dost AFC Wimbledon gibi en alt seviyeden başlamak zorunda kalmayan Milyon Keynes Dons, bir kez küme düşse de hemen toparlanmayı bildi ve üçüncü futbol kümesi olan Birinci Lig’de yer edindi.

Geçtiğimiz aya kadarki 10 yılda AFC Wimbledon ve MK Dons hiç karşı karşıya gelmedi. Bu maçı son dakika golüyle 2-1 MK Dons kazansa da, maç öncesindeki genel atmosfer bu skor kadar mütevazi değildi. AFC taraftarları rakibi tam bir hırsız olarak görüyor, teknik direktörü maçı kulübe yerine tribünlerden izlemeyi tercih ediyor, MK Dons cephesi ise rakibin ithamlarını yalan dolan olarak görüyordu. Nitekim ilk Wimbledon derbisi olaysız kapansa da, bu husumetin uzun vadede Manchester ve Merseyside derbilerini yakalaması büyük bir sürpriz olmayacak gibi görünüyor.

Ayrılıklar
Wimbledon derbisinin beslendiği bölünme, İngiliz futbolunda yerel bağlılığa dayanan taraftar kültürünün çoktan oturmuş olduğu yıllarda gerçekleşti. On yıl öncesine nazaran endüstrileşme yolunda fersahlarca yol almış bir ortamda, benzer bir kararın farklı ülkelerde ne gibi sonuçlar doğuracağı tartışılabilir. Fakat futbol tarihindeki önemli kulüp bölünmelerinin çoğu, bu yüzyılın henüz başlarındaki basit fikir ayrılıklarından ileri geliyor.

Bugün dünyanın en ateşli derbilerinen biri olarak görülen Flamengo – Fluminense karşılaşmasının kökeninde bu tarz bir çatlak yatıyor. 1895 yılında Rio de Janeiro‘nun yüksek sosyetesine mensup bir grup genç, Flamengo adı ile bir kürek kulübü kurmaya karar verir. Zira kürek o dönemde şehrin en elit sporu sayılmaktadır ve bu yolla gençler, sosyete kızlarının gözüne girebileceklerini düşünür. Bundan 7 yıl sonra, Avrupa’da eğitim almış ve İngiliz kültürünü benimsemiş bir başka genç elitist grup, Fluminense Futbol Kulübü’nü kurmaya karar verir. 1911 yılına gelindiğinde ise Fluminense kendi içindeki ilk ciddi görüş ayrılığını yaşar. Zira takım kaptanı Alberto Borgeth, aynı zamanda Flamengo’da kürek takımında da yer almaktadır. Bu durum Fluminense yönetimini rahatsız eder ama öte yandan takımın iskeletini oluşturan dokuz futbolcunun oyu Borgeth’ten yanadır. İki tarafın çözümsüzlüğü sonucu Borgeth önderliğindeki grup, şehrin diğer elitist topluluğu olan Flamengo’nun yolunu tutarak bu kulüpte futbol branşını kurar. Böylece Rio’da bir asrı geride bırakan bir rekabet doğmuş olur.

Brezilya’da bunların olduğu sırada İtalya’nın Milano kenti de başka bir fikir ayrılığına sahne olmaktadır. Yıl 1908 iken Milan Kriket ve Futbol Kulübü’nün henüz 10 sezonluk ülke futbol tarihinde üç şampiyonluk kupası bulunmaktadır. Fakat bir grup genç, kulüpteki İtalyan kökenli oyuncuların ağırlığından şikayetçidir ve bu durum o dönemde kolay kolay değiştirilemeyeceğinden ötürü ayrılık kaçınılmazdır. Internazionale adıyla kurulan yeni ekibin kapıları, yabancı oyunculara da İtalyanlar’a olduğu kadar açıktır. Hatta kulübün ilk kaptanı, bu anlayışı simgelercesine Hernst Manktl adlı bir İsviçreli olur. Bölünmeden sonraki ilk şampiyonluğu için Milan tam 43 yıl beklemek zorunda kalırken, bu süreçte ülkenin faşist bir anlayışla yönetildiği dönemde bile Inter tam 5 kez ligin zirvesine yerleşir.

Benzer yıllarda İspanya’daki kulüp bölünmesinin temelinde ilginç biçimde herhangi bir fikir çatışması yatmaz. 1903 baharında Madrid’te yaşayan bir grup Bask, çok sevdikleri Athletic Bilbao’nun genç takımı hüviyetindeki bir kulübü başkentte kurmak ister. Athletic Club de Madrid adıyla anılan yeni ekip, ilk yıllarında tıpkı Bilbao’daki abileri gibi mavi beyaz çizgili formalar giyer. Fakat 1911’e gelindiğinde forma rengi bir anda kırmızı beyaza döner. Bu ani değişime dair ilk rivayete göre o dönemde kırmızı beyazlı kumaş, forma yapımında kullanılabilecek en ucuz malzemedir. Çünkü bu kumaşla aynı zamanda yorgan da dikilmektedir ve artakalan malzemeler kolayca formaya dönüştürülebilir. İkinci senaryoya göre ise hem Bilbao hem de Madrid ekibi o zamanlar İngiltere’den satın aldıkları mavi beyaz Blackburn Rovers formalarıyla maça çıkar. Fakat Madrid’ten Juanito Elorduy, İngiltere’ye bir sonraki gidişinde Blackburn forması bulamaz ve eli boş dönmektense kırmızı beyazlı Southampton forması alır! Böylece altta mavi renkli Blackburn şortu ve üstte kırmızı beyazlı Southampton forması ile Atletico Madrid, “yorgancılar” lakabıyla bugünkü halini alır.

Merseyside Bölünürken
İngiltere’nin en köklü rekabetlerinden biri olan Liverpool – Everton çekişmesinin mayasında yine birbirinden ayrılan iki kulübün husumeti var. Fakat Merseyside’taki bölünmenin sebebi Rio de Janeiro, Milano veya Madrid’teki kadar basit değil. İlk etapta Anfield’ta faaliyet gösteren tek futbol takımı Everton idi ve kulüp, bu stadı kullanma karşılığında yerel bir hastaneye düzenli bağış yapıyordu. Fakat başkan John Houlding bir yıl sonra bu arsayı satın aldığında Everton kendi başkanına kira öder hale geldi.

Kira bedelinin zamanla yıllık 100 £’den 250 £’e, Everton tribünleri doldukça da 370 £’e fırlaması kulüp yönetimini iyiden iyiye rahatsız etti. Houlding’in sahibi olduğu arsada Everton’ın popülaritesini kullanarak başta alkol olmak üzere çeşitli ürün satışını kulüpten bağımsız olarak gelire dönüştürmesi de ayrı bir tartışma konusuydu. Ayrıca Houlding Everton hisselerinin birkaç kişilik azınlığın elinde kalması gerektiğini düşünürken, yönetimin geri kalanı bunu daha geniş kitlelere yayma taraftarıydı.

Bu derin fikir ayrılıkları elbette sonuçsuz kalmadı. Everton yönetimi, Houlding’le bu işin yürümeyeceğini öngörerek kulübü Goodison Park’a taşıma kararı aldı. Taraftarlar için 5000 adet hisse senedi çıkarıldı ve yönetim kulübün sadece %6’lık kısmına sahip oldu. Houlding ise bu çatlak kırığa dönüştükten sonra Anfield’ta Everton Athletic adlı yeni bir kulüp kurdu ve Everton’ın ligdeki yerini kendisinin hak ettiği konusunda federasyona şikayette bulundu. Bu kabul görmediği gibi kulübün ismi de benzerlikten ötürü onaylanmadı. Böylece Anfield’ın yeni sahibinin adı Liverpool FC olarak son kez değişti. Houlding’in başındaki yönetim, Everton’ın aksine kulüp hisselerinin %52’sine sahip durumdaydı ama elde henüz bir futbol takımı yoktu! Alelacele İskoçya’ya bir çıkarma yapıldı ve 13 profesyonel oyuncuyla sözleşme imzalandıktan sonra Anfield tekrar futbolla tanıştı.

Futboldaki ticarî metalaşmanın zirveye tırmandığı bir zamanda Wimbledon’da yaşananları görmek bir yandan sevindirici. Bu şekilde tüm futbolseverler en azından bir kulübün kültürel mirasını yaşatabilecek yegâne unsurun taraftar olduğunu hatırlayabiliyor. Taraftar aidiyetinin oturmadığı yıllarda benzer bölünmeleri yaşayan Liverpool, Rio de Janeiro ve Milano şehirleri bugün oldukça köklü ve tarihî derbilere sahne oluyor. Wimbledon da benzer yollarda emekliyor ve belki de İngiltere, aynı yumurtadan çıkan ikizlerin oluşturduğu yeni bir futbol derbisine doğru gidiyor.

Not: TamSaha dergisinin Ocak '13 sayısında yayımlanmıştır.

2012'de Futbol Özeti

Guardiola: 2008-2012

Bu videoyu da izledikten sonra Guardiola bir daha hiç teknik direktörlük yapmasın istiyorum. O 4 yıllık dönem dursun öyle bir köşede, biz de ara sıra dönüp bakıp tekrar hatırlayalım..

İpin Ucundaki Menajerler

Sonbaharın kışa çevirdiği bu mevsimde her teknik adam çam yaprağı gibi yeşil kalamıyor. Kimi eski diriliğinden uzakta, kimi de sararmış ve dalından kopmayı bekler halde. Bazısı ise çoktan kuruyup yere düşmüş, yerine yenisi çıkmış bile. Yılın son ayı, mevsimin şartlarına daha fazla ayak uyduramayıp yerinden olmayı ‘bekleyen’ teknik adamların kaderini belirleyecek.

Bir kulüp başkanındaki sabırsızlığın zirveye vurduğu andır Kasım ve Aralık ayları. Benzer biçimde bunu bir teknik adamdaki zaafların en çok göze battığı dönem olarak da tanımlayabiliriz. Zira ligin devre arasına birkaç hafta kalmıştır ve Avrupa kupalarının kırılma noktaları olan grup aşamaları da bitmek üzeredir. Nitekim sezon başında “çiçeği burnunda” sıfatı ile karşılanan teknik adam, bu mevsimde kolaylıkla “eli kulağında” olarak da anılabilir. Veya bir önceki sezonda ordunun sürpriz ve başarılı komutanı konumundaki lider, bu sezon sıradan bir çavuş kadar saygı görmemeye başlar. Bazıları için de bir süredir üzerine titrediği ekibini terk edip onu yeni ellere bırakma vakti gelmiştir sadece.

Hayal Kırıklıkları
Her yeni sezon, taze umutları beraberinde getirir. Kimileri için bu heyecan bir kat daha fazla yaşanır zira takımın başına gelen yeni teknik adam, kulübü özlenen günlere taşımak adına yeni bir ümittir. Veya geçen sezon ortasında göreve gelerek taraftarın ağzına bal çalmış ve beklentiyi yükseltmiştir. Fakat bu beklentiler o kadar büyüyebilir ki; yönetmenden bol aksiyonlu bir bilim kurgu filmi bekleyen izleyiciler, konu drama döndüğünde hayal kırıklığına uğrar. Tıpkı Brendan Rodgers yönetimindeki Liverpool’da görüldüğü gibi…

Brendan Rodgers'ın Anfield'taki ilk sezonu beklentilerin çok altında

Kulüp sahibi John Henry, Kenny Dalglish’ten boşalan koltuk için sezon başında epeyce uzun düşünmüştü. Andre Vilas Boas’tan Roberto Martinez’e kadar gelişim vaad eden ve bunu takıma da yansıtabilecek profiller üzerinde durulmuştu. Nitekim benzer kimlik taşıyan Brendan Rodgers takımın başına geçti fakat Anfield tribünleri henüz beklenen gelişmeyi görebilmekten çok uzak. 2008/09 sezonunda Rafael Benitez ile yaşanan lig ikinciliğinin ardından iyiden iyiye bir orta sıra takımı olmaya alışan Liverpool, bu nahoş gidişatı hâlâ durduracak gibi görünmüyor. Rodgers’ın kalıcı olabilmesi için en azından önümüzdeki sezon için ikna edici bir oyun tarzı yerleştirebilmesi gerek.

 Premier Lig’de Rodgers’tan daha büyük bir hayal kırıklığı adayına adres olarak rahatça Mark Hughes gösterilebilir. Geçtiğimiz Ocak ayında aldığı ve ligde tutmayı başardığı QPR, bu sezona Mbia, Granero, Julio Cesar, Bosingwa, Park Ji Sung ve Fabio gibi takımı bir adım öteye götürebilecek oyuncularla başlasa da Hughes’un ekibi ligin dibine demir attı. 12 hafta sonunda galibiyet bile göremeyen Hughes, Di Matteo kovulduktan sonra StanJames adlı bahis sitesinde 2’ye 5 ile Premier Lig’de görevine son verilmesi en muhtemel teknik adam olarak gösteriliyordu. Nitekim sitede ona oynayanlar kazançlı çıktı ve Hughes sezonun 13. haftasını göremeden yerini Harry Redknapp’e devretti.

Mark Hughes QPR başında belki de Premier Lig tarihinin en büyük hayal kırıklıklarından oldu.

Mark Hughes gibi lige oldukça kötü başlamıştı Wolfsburg’un başındaki Felix Magath. Geçen sezon transfere harcanan 50 milyon €’dan fazla paranın karşılığı, sekiz maçta beş puandan çok daha fazla olmalıydı. Üstelik bunların son dördünde takım hiç gol atamayıp sıfır puan toplayınca Magath erkenden koltuğundan oldu.  Ukrayna’da ise Shakhtar’ın üstünlüğünü kırma misyonuyla Dinamo Kiev’in başına geçen Oleg Blokhin, bunun için rakibinin en formda olduğu sezonu seçince baltayı taşa vurdu. Lucescu’nun ekibi o derece rakipsiz durumda ki, sezona 34 milyon €’luk transfer harcamasıyla giren Dinamo Kiev efsanesi Blokhin’in bile görevi tam anlamıyla güvende değil.

Yetemeyenler
Manchester City’nin başındayken Mark Hughes, kulübün yeni sahiplerinin kısa sürede şampiyonluk beklentisine uymadığı için beklenmedik anda görevinden alınmıştı. Kamuoyu genelinde bu hareket, Hughes’a yapılmış bir haksızlık olarak görülse de yerine gelen Roberto Mancini, takımı beklenenden önce şampiyonluğa taşıdı. Ne var ki Hughes’un koltuğuna mâl olan sabırsızlık, Şampiyonlar Ligi’ndeki başarısızlığı yüzünden bu kez onun başına da gelebilir. Ölüm grubuna düşmüş olsa bile kimse Mancini’den bu kadar kolay elenmesini beklemiyordu. Nitekim Mark Hughes’un kovulmasının ardından StanJames’in listesinde zirveye yerleşen isim de kaderin bir cilvesi olarak Roberto Mancini’nin ta kendisi.

Abramovich'in gözüne girebilmek için Şampiyonlar Ligi kupası bile yeterli değil.

Birçok teknik adamın rüyasında bile göremeyeceği güzellikte bir dönem geçirmişti Guardiola. Henüz ilk deneyiminde kupaları sıraya dizmesi, Avrupa genelinde kulübün içinden çıkmış genç bir ismi takımın başına getirme furyasını doğurdu. Birçok takım bu hamlesinde sınıfta kaldı ve Guardiola dinlenmek üzere bir sezonluğuna ABD’ye gittiğinde bu kez kendisiyle anlaşmak üzere sıraya girdi. Bugün Mancini’nin alternatifi olarak ilk sırada Guardiola’nın yer alması hiç şaşırtıcı değil. Tıpkı sezon başında Chelsea’de olduğu gibi… Geçici olarak takımın başına geçen Di Matteo, Mayıs ayında Şampiyonlar Ligi’ni kazanmasına rağmen Abramovich’in gözüne girememişti. Yorgun Guardiola ile anlaşılamaması ve oyuncuların yoğun isteği üzerine Di Matteo ile yola devam edildi. Fakat İtalyan teknik adam, Şampiyonlar Ligi’nin son şampiyonu sıfatıyla grup aşamasını geçemeyen ilk çalıştırıcı unvanını alınca Abramovich’in pamuk ipliğine bağlı sabrı yine taştı. Guardiola’nın gölgesinde göreve başlayan Di Matteo, yine onun ismi zikredilerek gönderildi.

Massimiliano Allegri’nin şampiyonlukla sonlanan Milan’daki ilk sezonu İtalyan teknik adam için fazlasıyla başarılıydı. Geçtiğimiz sezon harika bir Juventus’un ardından lig ikincisi olsa da, bu yaz takımın neredeyse yarısı ekonomik sebeplerle gönderilince Allegri’nin eli çok zayıfladı. Dolayısıyla bu sezonki performansı için Allegri’yi eleştirmek biraz acımasız olabilir. Fakat Guardiola’yı ikna etmek için yanıp tutuşan kulüp başkanlarından Adriano Galliani, ligi ilk üçte bitirmesi bile şüpheli görünen Milan’a yeni bir çalıştırıcı aramakta gecikmeyecektir.

"İdare et oğlum n'apalım, elde avuçta para yok!"

Misyonunu Bitirenler
Şili’yi çalıştırdığı dönemde Marcelo Bielsa özellikle 2010 Dünya Kupası sayesinde kendini tüm futbol takipçilerine sevdirdi. Adını olsa olsa 3-3-1-3 olarak koyabileceğimiz, oldukça akıcı ve esnek olduğu kadar yenilikçi bir sistem uygulayarak takımını ikinci tura yükseltmişti Bielsa. Benzer bir atılımı geçtiğimiz sezon Atlhletic Bilbao’ya yaşatan Arjantinli teknik adam, kulübü Avrupa Ligi ve Copa del Rey finallerine çıkararak tarihî bir başarı elde etti. Kulüp yönetimiyle yaşadığı sorunları da düşünürsek, içinde bulunduğumuz sezon bu iki kupadaki gidişat Bielsa’nın kaderini belirleyecek. Zira Bilbao, henüz La Liga’da küme düşme potasından pek de uzaklaşabilmiş değil.

Rudi Garcia, Lille’i 57 yıl aradan sonra Ligue 1’ın zirvesine taşıdığında elinde özenle yetiştirilmiş ve imrenilen bir kadro vardı. 2011 Mayıs’ında şampiyonluk kupası kaldırıldıktan hemen sonra yaprak dökümü gecikmedi. Çekirdek kadrosundan Gervinho, Cabaye, Rami ve Sow gibi oyuncular eksilen Garcia’nın elinde yıldızı parlayan oyuncu olarak sadece Eden Hazard kaldı. Bu kadar önemli bir oyuncu havuzu bir anda kaybedilmeseydi, Lille geçtiğimiz sezon Şampiyonlar Ligi grubunu son sırada tamamlamayabilirdi. Bu yaz Hazard da yuvadan uçunca Garcia’nın takımı Devler Ligi’nde aynı kaderi yaşamanın yanı sıra ligde de iddiasını günden güne kaybediyor.

Guidolin daha ne yapsın?

Francesco Guidolin’in Udinese’deki iki sezonu beklentilerin çok ötesinde geçti. Ligi önce dördüncü, sonra da üçüncü sırada bitiren Udinese, her iki seferde de Şampiyonlar Ligi ön elemesini geçmeyi başaramadı. Ağustos ayında Braga ile oynanan eleme maçı öncesi Guidolin tam da bundan şikayet ediyordu. Eğer bu kez de Devler Ligi’ne katılamazsa, bir daha bunun hiç olamayacağını savunuyordu zira Alexis Sanchez, Zapata, Gökhan İnler, Kwando Asamoah, Handanovic ve Mauricio Isla gibi kayıpların yerinin dolmayacağının farkındaydı. Ayrıca son üç sezondur Serie A gibi bir ligde 23 golün altına düşmeyen Di Natale de artık 35’ine merdiven dayamıştı. Bu şartlar altında mucize yaratamayacağını açıkladı Guidolin. Son iki sezondur hiç alışık olmadığı üzere Serie A’nın orta sıralarında dolaşan takımı Avrupa Ligi’nden de elendi. Kısacası Udinese’de kariyerine sınıf atlatan Guidolin, bu sıçrayışını artık daha büyük hedefleri olan bir kulüpte devam ettirmek isteyebilir.

Oscar Tabarez’in bir seyyah edasındaki teknik direktörlük kariyeri, son 6 yıldır Uruguay ile zirveye çıkmış gibi görünüyor. 2007 Copa America dördündülüğü ile başlayan, 2010 Dünya Kupası dördüncülüğü ile iyice değer kazanan, 2011 Copa America şampiyonluğu ile taçlanan bir başarı hikâyesi var Tabarez’in. Bu ivme 2014 Dünya Kupası ile devam edebilir ama önce Uruguay’ın eleme grubunu geçebilmesi gerek. Gruptaki son dört maçından yalnızca bir puan çıkararak iyi başladığı bir seriyi riske sokmaya başlamış durumda Uruguay. Tabarez her ne kadar hâlâ güvenilir bir konumda olsa da Mart ayındaki Şili ve Paraguay maçları onun kaderinde belirleyici rol oynayacak. Zira dünya kupası elemelerinde en ufak bir kaybın bile telafisini zorken kaliteli Uruguay kadrosuna yeni teknik adam dopingi düşünülebilir.

Tabarez'e yeni bir başlangıç mı lazım?

Futbol dünyasında dedikodusu en çok dönen ve ilgi çeken konu oyuncu transferleriyse, onun ardından uğruna bahisler düzenlenen teknik adam değişimleri gelir. Kimi zaman takıma yeni bir soluk getirsin diye anlaşılan teknik adamlar beklentileri karşılayamazken, bazen de havale geçirmekte olan bir ekibe sunî teneffüs yapması için göreve gelenler bir anda takımı ayağa kaldırabiliyor. Ancak sunî teneffüsü iyi beceren teknik adamdan artık takımı koşturması beklenince yeni bir hayal kırıklığı doğabiliyor. Öte yandan New York’ta hayatın tadını çıkaran Guardiola’nın varlığı, bir zamanlar onun giydiği takım elbiseyi başka genç teknik adamlara giydirmeye çalışıp başaramayan kulüpler için cazibesini fazlasıyla koruyor. Ayağı tökezleyen her çalıştırıcının adı birkaç ay daha onunla kıyaslanacak gibi görünüyor. Bielsa ve Tabarez’in başı çektiği misyoner teknik adamlar ise son yıllardaki ivmelerini artık yavaş yavaş başka maceralarda korumayı düşünebilir. En nihayetinde Şampiyonlar Ligi’ni kazanan bir menajerin bile yerinin garanti olmadığı bir ortamda hiçbir ayrılık şaşırtıcı olmamalı.

Not: TamSaha dergisinin Aralık 2012 sayısında yayımlanmıştır.

Turuncu Devrim

10 yıl önce yalnızca Dinamo Kiev ile bilinen Ukrayna ligi, Rinat Ahmetov’un yatırımları ve Lucescu’nun liderliği ile bugün Shakhtar Donetsk hegemonyası altında. Takımın başındaki dokuzuncu sezonunda yedinci şampiyonluğuna yürüyen Lucescu, Şampiyonlar Ligi’nde de aynı hızda ilerliyor. Mükemmel bir kadro dengesi ile Shakhtar artık Avrupa devlerinin çekindiği takımlardan biri.

Mircea Lucescu 2004 yazında Türkiye’den apar topar kaçıp Shakhtar Donetsk ile anlaştığında bunun uzun süreli bir birliktelik olacağı şüphediydi. 25 yıllık teknik adamlık kariyerinde 11 kez takım değiştiren Lucescu, üstelik bunlardan sekizini son 10 yılda yaparak kısa vadeli çalıştırıcı örneği olmuştu. Shakhtar’ın sahibi Rinat Ahmetov ise 1995 yılında satın aldığı kulübü 2002’de ilk şampiyonluğunu kazanana dek tam sekiz teknik adam eskitmişti. Lucescu, Ahmetov’un dokuz yıldaki on birinci teknik direktörü olacaktı. Bugün iki isim birlikte dokuzuncu sezonlarını geçirirken bu bilgiler basit birer istatistikten öteye gitmeyecek. Zira geride kalan sekiz sezonda kazanılan 6 Ukrayna şampiyonluğu, dörder lig kupası ve süper kupanın yanı sıra bir UEFA Kupası başlı başına bir başarı öyküsü. Ülkenin ve hatta dünyanın en zenginlerinden Ahmetov’un yatırımlarını çok iyi değerlendiren Lucescu, uzun süredir üzerinde çalıştığı takımına artık doğru kimliğini kazandırmış durumda.

Dünden Bugüne

Shakhtar’ın kuruluş süreci aslında birçok orta ve doğu Avrupa kulübününkiyle bire bir aynı. Sanayi Devrimi’ni kendi ülkelerinin dışına taşırıp yeni kaynaklardan yararlanma ümidiyle tüm Avrupa’ya yayan İngilizler, yanlarında futbol kültürünü de götürmeyi ihmal etmiyordu. Bugün Ukrayna’nın en doğu kesiminde yer alan Donetsk şehri ise zengin kömür madenleri ve çelik işlemeciliği ile İngilizler’in dikkatinden kaçmadı. Bu doğrultuda günden güne gelişen şehrin nüfusu, çevre illerden alınan göçle birlikte büyüdü. Tıpkı o günden on yıllar önce Manchester şehrinde yaşandığı üzere; ülkenin çeşitli kesimlerinden gelen işçiler, kendilerini Donetsk’e bağlayıcı bir unsuru elleriyle yarattı. Kısa sürede bir futbol şehrine dönüşen Donetsk’te Shakhtar’ın ilk tohumları 1936 yılında atıldı.

Ahmetov'un sabrı ve Lucescu'nun zekası

Sovyetler Birliği dönemindeki en büyük başarıları iki defa lig ikincisi olup dört kez de Sovyet Kupası’nı kaldırmak olan Shakhtar tam bir orta sıra takımı görünümündeydi. Sovyet Ligi’ndeki iki ezeli rakipten Spartak Moskova neredeyse her sezon şampiyonluk adayıyken, sikleti daha uygun olan Dinamo Tiflis bile Shakhtar’ı çoğu kez gölgede bırakıyordu. 1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılması sonucu bağımsız Ukrayna’da kurulan futbol ligi ise Shakhtar’ın tarihinde yeni bir sayfa açacaktı.

Sovyetler sonrasında özelleştirme furyasından yararlanan ve çok kısa sürede bir oligarka dönüşen Rinat Ahmetov, bu yükselişini kendi şehrinin takımı olan Shakhtar’a yansıtmaktan geri kalmadı. Ahmetov’un ilk sezonunda ligi 10. sırada bitiren Shakhtar, o günden beri ikincilikten aşağı hiç düşmedi. Transfer harcamalarını artıran Ahmetov, Championship Manager fanatiklerinin unutamadığı isimlerden Julius Aghahowa, Isaac Okoronkwo ve Assane N’Diaye ile kadroya önemli takviyelerde bulundu. İlk lig şampiyonluğunu Beşiktaş’tan ayrılan Nevio Scala ile 2002 yılında elde eden Ahmetov, iki yıl sonra kaderin bir cilvesi olarak yine Beşiktaş’tan Lucescu’yu alarak kulübün kaderini değiştirdi.

Mircea Lucescu

1970 Dünya Kupası’nda Romanya Millî Takımı’nın kaptanı, 24 yaşındaki çok etkili bir kanat oyuncusuydu. Turnuvada kaptanlık pazubandını taşıyan ondan daha genç bir futbolcu bulunmuyordu. Takımın teknik direktörü Anghel Niculescu, bir ülkeyi temsil etmesi için sahaya onu sürmekte hiç tereddüt etmemişti. Zira Niculescu’ya göre o özel biriydi. Diğer oyuncuların tam tersine bir sürü kitap okuyan entelektüel bir kişiliği vardı. Aynı zamanda İngilizce, İspanyolca, Portekizce, İtalyanca ve Fransızca bilen, üniversite diplomasına sahip bu kanat oyuncusu Mircea Lucescu’dan başkası değildi. 

Lucescu için her şey mükemmel görünüyor.

Meksika’daki tunuvadan birkaç yıl sonra Fenerbahçe ile anlaşan Lucescu’nun transfer haberini o günlerde Kemal Belgin hayranlıkla yazmış, “sadece ayakları değil, kafası da çalışıyor” deyiminde bulunmuştu. Futbolcuyken ülkemize adım atması son anda suya düşen Lucescu, teknik direktör olarak geldiği İstanbul’da kariyerini bir basamak yukarı taşıdı. Fleurquin, Batista, Ayhan Akman, Sebastian Perez, Pancu ve Giunti gibi formu düşmüş veya vasat görülen futbolcular, onun elinde takımın yıldız isimlerine dönüştü. Yine de Lucescu’nun ivme kazanan kariyeri asıl patlamayı Shakhtar’da yaptı. 

Rumen teknik adamın elindeki malzeme ne olursa olsun ondan en iyi verimi almayı vaad eden anlayışı, Ahmetov’un yatırımlarıyla birleşince mükemmel bir alaşım ortaya çıktı. Türkiye’de başardığı gibi Shakhtar’da da birçok oyuncunun gizli yeteneklerini su yüzüne çıkardı ve hatta Tymoshchuk, Pletikosa, Elano, Matuzalem, Marica, Brandao, Chygrynskiy ve Jadson gibilerini yetiştirip satmakla toplamda 80 milyon €’dan fazla gelir elde etti. Bugün kadrosunda bulunan Willian, Douglas Costa, Mkhitaryan, Fernandinho ve Alex Teixeira gibi yaş ortalaması henüz 23,6 olan isimlerin toplam değeri ise transfermarkt.com sitesine göre 77 milyon €’yu buluyor. Takımın artık vazgeçilmezleri olan bu oyuncuların Lucescu’nun eline 19 – 21 yaşları arasında geldiğini de belirtmekte fayda var. 

Mircea Lucescu’nun özellikle gençler olmak üzere oyuncu yetiştirmeyi ne denli sevdiğini İstanbul’daki röportajlarından hatırlıyoruz. Onların sadece sahadaki ilerleyişiyle değil, kültürel gelişimiyle de yakından ilgileniyor. Futbolcularını restoranda oturmak yerine kitap okumaya veya tiyatroya gitmeye yönlendirdiği, hatta üniversite okumaya bile teşvik ettiği biliniyor. 

Ukrayna liginde üstünlük kurulmasının ardından benzer atılımın Avrupa’da neden gerçekleşmediği, Lucescu için bir süre eleştiri konusu oldu. 2009 yılında UEFA Kupası’nı kazanarak bu noksanı gideren Luce, geçen sezon Apoel, Zenit ve Porto’nun olduğu Şampiyonlar Ligi grubunu sonuncu sırada bitirince eleştiri oklarını yine üzerine çekti. Hatta Ocak ayında yaralı olarak kurtulduğu trafik kazasının ardından artık Lucescu ile devam edilmeyeceği çok konuşulmuştu. Ne var ki bu sezon grubun son maçına üst turu garantilemiş halde çıkması ve özellikle Chelsea karşısında aldığı 2-1’lik galibiyet, Lucescu’nun takımını Avrupa’nın gözüne bir kez daha soktu.

Kadro Dengesi

Çalıştırdığı her takımda genç oyunculara özel bir önem veren Lucescu’nun bu konudaki varsayımı çok net. Ona göre 30’lu yaşlarındaki oyuncular, tecrübenin getirdiği bir risk alma korkusuyla oynuyor. Kariyerinin büyük çoğunluğunu Avrupa’nın vasat takımlarında orta kalite oyuncularla geçirmiş bir teknik adam için uygun bir tespit. Fakat Türkiye’de çokça eleştirildiğinin aksine Shakhtar’da enerjik ve cesur bir takım yaratma peşinde oldu Lucescu. Sekiz yıllık çalışmaları, sonunda temkinliliği ve gençlik enerjisini aynı potada eritmesini sağlayarak ona doğru dengeyi buldurdu.

Shakhtar'ın kadrosu bu sezon ideal dengesini buldu.

Bu felsefe, Shakhtar’daki yılları boyunca Luce’nin oyuncu seçimine çok net biçimde yansıdı. Dokuz yıldır kadrosunda bulunan ve uzun süredir takımın kaptanlığını yürüten Dario Srna, bu döngü içinde tam bir mihenk taşı olarak duruyor. Genellikle modern 4-2-3-1 dizilişini uygulayan Lucescu, istediği tempoyu elde edebilmek adına hücuma yönelik pozisyonlarda tercihini genç Brezilyalı’lardan yana kullanıyor. Onun felsefesininin diğer ayağını oluşturan “temkinli olma” anlayışını ise defansif rollerdeki disiplinli Doğu Avupalı’lar temsil ediyor. Stoperler Rakitsky ve Kucher ile hemen önlerindeki Hübschman’ın yanı sıra Rat ve Srna gibi güven veren bekler rakipleri durdurmakta eskisi kadar zorlanmıyor. Karşı yarı alanda Fernandinho ile başlayan, kanatlarda Willian ve Alex Teixeira ile hız kazanan, ileri uçta Luiz Adriano ile sonlanan etkili bir Brezilyalı dörtlüsü oldukça uyumlu. Shakhtar’ın hücum hattında esen bu samba rüzgarını yöneten, bireysel olarak kulağa hoş gelen notalar olan bu isimlerden ahenkli bir melodi yaratan, kısacası orkestranın şefi olan isim ise Ermenistan doğumlu 23 yaşındaki Henrikh Mkhitaryan.

Türkiye’deki ikinci sezonunda Sergen Yalçın’ı kadrosuna kattıktan bir süre sonra “keşke onunla gençken tanışabilseydim” demişti Lucescu. İçinde kalan bu ukteyi, 21 yaşındayken keşfettiği Mkhitaryan’ı transfer ederek giderdi Rumen teknik adam. Ermeni oyuncu bugün 23 yaşında olmasına rağmen “Yılın En İyi Ermeni Oyuncusu” ödülünü şimdiden üç kez kazanmış durumda. Geçen sezon Jadson’un yaratıcı hücum oyuncusu pozisyonunda oynadığı, Fernandinho’nun da ağır sakatlık geçirdiği dönemde Mkhitaryan orta sahada görev almıştı. Asıl yeri bu olmamasına rağmen Lucescu ona çok güveniyordu. Bu sezon Jadson gibi bir gol yaratıcısı ailevî sebeplerle ayrıldıktan sonra taraftarın aklı soru işaretleri ile dolmuştu. Ne var ki Mkhitaryan asıl mevkii olarak onun yerine geçtikten çok kısa süre sonra Jadson’u aratmaz oldu. Ligde 17 hafta sonunda attığı 17 gol, ona takımın lideri unvanının yanı sıra gizli golcü sıfatı bile kazandırmış oldu. Buna rağmen bir röportajında, en önem verdiği şeyin  attığı goller olmadığını belirtti Mkhitaryan. Nitekim Lucescu’nun da dediği gibi; oyun zekası ve yaratıcılığının yanı sıra Willian ve Alex Teixeira’yı oyuna katmadaki becerisi, aslında onun en etkili özellikleri. Henüz 17 yaşında Sao Paulo’nun genç yetenek geliştirme programına katıldığında Portekizce’yi iyi öğrenmesi de etrafındaki dört Brezilyalı’yla anlaşmasını kolaylaştırıyor. 

Lucescu'nun yeni gözbebeği: Henrikh Mkhitaryan

Lucescu Türkiye’de biraz daha kalsaydı ne olurdu tartışılır. Fakat o İstanbul’dan ayrılırken UEFA katsayı sıralamasında 14. olan Ukrayna, bugün Luce’nin Shaktar Donetsk’inin önderliğinde ilk 6’yı zorluyor. Sanayi Devrimi’nden bu yana futbol kültürüne sahip bir madenci şehrindeki potansiyeli, ülkenin sayılı oligarklarından birinin desteği ile müthiş bir güce çevirdi Lucescu. Üstelik bu hedefe yürüdüğü 8,5 yılda bol sıfırlı transferler yapabilecek imkânları varken, bunun yerine gelecek vaad eden ve kafasındakileri sahaya yansıtabilecek verimli futbolcuları tercih etti. Türkiye’de Sergen Yalçın’ı zamanlıca değerlendiremediği için üzülen Lucescu, bugün kendi elleriyle yonttuğu genç ve yetenekli oyuncularıyla sesini Avrupa sahnesinde rahatlıkla duyurabiliyor.

Not: TamSaha dergisinin Aralık 2012 sayısında yayımlanmıştır.

UEFA Team of the Year 2012

Geleneksel seçimimizi bu yıl da yaptık. Bu kez taktik diziliş seçmeyi eklemiş UEFA ve benim takım da 4-3-3'e göre dizilmiş halde. Kaleci ve forvetleri seçerken elim hiç kararsız kalmadı açıkçası. Orta sahada ise Pirlo reis ve Iniesta'nın yeri garanti iken, Xavi ve Xabi Alonso arasında kaldım. Sonra karar verdim ki Bask olanı, Katalan'dan bir adım önde ve bu halde takımın orta sahası biraz daha sert durdu! Defansta Ramos'un yerine pek alâ Lahm da olabilirdi ama Alba belki de bu kadroda yılın en iyi çıkış yapan adamı oldu, orası net. Son olarak Thiago Silva ve Hummels gibi bir stoper ikilin varsa geriden top çıkarma derdin olmaz. Her ikisi de son birkaç sezonda kendini çok geliştirdi ve Avrupa'nın sayılı defans adamlarından artık.

Rivaldo'dan Ibrahimovic'e

Ibrahimovic'in İngiltere'ye attığı gole ne demek lazım bilemedim. Her ne kadar karakterini sonuna kadar sorgulasak da enteresan futbolcu. "Onun gibisi yoktu" dedirtecek cinsten; beğenin ya da beğenmeyin öyle.

Ibra'nın attığı 30 metreden attığı rövaşata golün estetik açıdan bir nebze alt, fakat önem açısından birkaç gömlek üst versiyonunu 2001 Mayıs'ından Rivaldo Valencia'ya atmıştı. İzleyenler unutamaz zaten. Ligin son haftası... 5. sıradaki Barcelona, Şampiyonlar Ligi'ne katılabilmek için kendisinden 3 puan önde 4. sırada bulunan Valencia'yı mutlaka yenmek zorunda. Dakikalar 89'u gösteriyor ama durum halen 2-2. Derken kaleye sırtı dönük halde ceza yayının hemen üstünde bekleyen Rivaldo'ya orta sahadan uzun bir top geliyor ve topu ölü bir noktaya tam tadında bir hızda gönderiyor Brezilyalı. Barcelona'nın Şampiyonlar Ligi'ne katıldığında delicesine sevindiği yıllar da vardı işte...

O son dakika golünün anlamını birçok kişi hatırlar ama o golün ertesi sezon Şampiyonlar Ligi'nde Fenerbahçe ve Galatasaray için nelere mâl olduğunu pek azı bağdaştırır. Malum, Fenerbahçe'nin sıfır çektiği ve Galatasaray'ın Lucescu ile ikinci gruptan çıkmayı kıl payı kaçırdığı sezon... Her iki grupta da temsilcilerimizin rakipleri arasında Barcelona da vardı. Fenerbahçe ilk maçında Barça'ya evinde 3-0 ile boyun eğmişti ve sonrasında Leverkusen ve Lyon ile oynadığı maçları da kaybetmişti. Nou Camp'taki son maçın 90+2. dakikası golsüz devam ederken Rivaldo, Rüştü'nün koruduğu kaleye şaka gibi bir frikik golü bırakıveriyordu.

İkinci tur grup maçlarında ise Galatasaray oynadığı ilk 5 maçın tamamını berabere bitirmişti. Bunlardan ikincisinde Nou Camp'ta Barça karşısında ilk devreyi 2-0 önde kapatsa da ikinci yarı Saviola'nın iki golüne engel olamamıştı. Ali Sami Yen'deki son maç ise yine Barcelona'ya karşıydı ve bir anlamda aynı sahada iki sezon Milan'a karşı oynanan maçla aynı kaderi yansıtıyordu. Zira galibiyet Galatasaray'ı lider olarak çeyrek finale taşıyacakken, bunun haricindeki her türlü skor temsilcimizi grup sonuncusu yapacaktı. Luis Enrique'nin golü Barça'yı üst tura, Galatasaray'ı da grubun sonuna gönderse de maç sonunda taraftar her iki takımı da alkışlıyordu.

Steven Gerrard

Yarın 100. milli maçına çıkmaya hazırlanan Gerrard'ın İngiltere formasını ilk giyişi... Yıl 2000, yaş 20...

Messi, Villa, Vilanova

Dünya üzerindeki en gözde futbol takımı da olsanız, çok az rakibin antikor üretebildiği bir oyun ekolüne de sahip olsanız, bir sürü çocuğa Avrupa futboluna dair ilham da verseniz, neredeyse her kesimden insana takım olarak sempatik de gelseniz bir şeyler ters gidebiliyor. Sahadaki her oyuncusu tek başına yıldız, birlikteyken ise paha biçilmez olan Barcelona'dan bahsediyorum. O birlikten de artık iyice göze çarpan bir çatlak çıkabiliyor.

Messi ve Villa'nın arasındaki soğukluk bir süredir Marca'nın manşetlerinde yer alıyor. Gazete olarak bu ikilinin birbirlerine karşı her türlü hareketini mimiklerine dek takip eder haldeler. Eylül ayında Barcelona'nın Granada'yı 2-0 mağlup ettiği maçı izleyenler hatırlayacaktır. Maçta futbola dair sıra dışı bir durum yoktu ama garip olan, o güne dek her daim güleryüzlü ve sevecen halleriyle gördüğümüz Messi'nin üzerindeki gereksiz sinirdi. Alexis, Thiago, Villa demeden girişmiş ve birkaç kez abartılı tepki vermişti. Futbol dünyasının bir numaralı adamını 8 yıllık kariyerinde ilk kez böyle görünce kolay unutmuyor insan. Ama gelin görün ki bu isimlerden Villa'yı, Celtic'e yenildikleri maçta saha ortasında kendisine pas vermek yerine şut çektiği için eleştirince Marca anında manşeti attı. Son oynanan Mallorca maçında ise Messi'nin attığı ilk golde Villa'nın onu tebrik etmeye bile gitmemesini kaçırmamışlar.

11 maçta yalnızca 2 puan kaybetmiş bir takım için bu tarz bir olay zincirine "sorun" demek bile fazla gelebilir. Ama olur da işler tersine gitmeye başlarsa bu ufak kızarıklığı başta Marca olmak üzere medya da güzelce kaşır ve Vilanova'nın merhem sürmesi gereken bir yara açılır. Tıpkı sezonun başlarında Mourinho ile Sergio Ramos arasında yaşananlarda olduğu gibi...

Andres Iniesta

Devrimden Öte

2004 yazında teknik direktör olarak ayak bastığınız orta karar ülkede tam anlamıyla bir futbol devrimi yarattığınızı düşünün. Aynı takımdaki 9. sezonunuzu geçiriyorsunuz ve an itibariyle 12 maç sonunda tek puan kaybınız bile yok. Şampiyonlar Ligi'nde ise Chelsea ve Juventus gibilerinin olduğu grupta lidersiniz. Tarihinde tek bir şampiyonluk bulunan kulübünüze 8 sezonda tam 6 şampiyonluk ve 4 lig kupası hediye etmişsiniz. Avrupa'da ise bir UEFA Kupası şampiyonluğunuz ve bir de Şampiyonlar Ligi çeyrek finaliniz var. Onda da Barcelona'ya elenmişsiniz zaten. Siz göreve başladığınızda o ülke, UEFA katsayı sıralamasında 14. sıradaydı ve Avrupa kupalarına 4 takım gönderebiliyordu. Bugün ise 7. sırada ve kupalara 6 takımla katılma hakkına sahip. Kadronuz nispeten genç ve potansiyel sahibi. Kimi Avrupa devleri bazı oyuncularınıza 25 milyon €'ya varan meblağlar ödemeye razı görünüyor. Tüm bunların yanı sıra gayet kültürlü de bir adamsınız. Ana diliniz ve çalıştığınız ülkenin dili haricinde 5 dil daha biliyorsunuz. Futbolcularınızı üniversite okumaya teşvik ediyorsunuz. Onları restoranlarda oturmak yerine tiyatro izlemeye ve kitap okumaya yönlendiriyorsunuz.

Shakhtar'a gitmeden evvel Türkiye'den arkasına tenekeler bağlanarak ayrılan, korkak diye yerden yere vurulan, ilk fırsatta acımasızca eleştirilen Lucescu... Türkiye'ye geldiğinde dünyaca tanınan, müthiş kariyerli ve bolca kupa kazanmış bir teknik adam değildi. Ukrayna'ya gitmeden de öyle değildi. Ama bugün geldiği konum onun adını Avrupa'nın en saygın isimleri arasına yazdıracak cinsten artık. Ve tabi ki Türkiye futbolu için ne büyük bir kayıp olduğunu bir kez daha kanıtlayacak türden... UEFA Kupası'nı Kadıköy'de kaldırmış olması da bu açıdan kaderin çok güzel bir oyunudur.

Lucescu Avrupa'nın önde elen takımlarından birini çalıştırsa istediği başarıyı sağlamayabilir. Kısacık süren Inter kariyeri de buna örnek. Ama Türkiye ve Ukrayna gibi futbol konusunda var olan potansiyelini değerlendirememiş ülkeler için ilaç gibi bir teknik adam o. İstanbul'dayken birçokları ona bu gözle bakamadı. Halbuki bir süre daha kalabileceği bir ortam olsaydı Türkiye futbolu da o da yıllar önce birkaç basamak birden atlayabilirdi. Bugün bizim futbol kültürümüz birkaç basamak aşağı inerken Lucescu'nun liderliğinde Ukrayna futbolu çıktı üzerimize. Şike muhabbetinden olanca şaibeyi geride bırakamadan kurtulduk bir şekilde. Bir büyük kulübümüz borç batağında. Öteki ise ilk sağanak yağmurda göle dönen stat zemininde Şampiyonlar Ligi mücadelesi veriyor.

İşin kötü tarafı, kalsaydı bizi bunlardan Lucescu bile kurtaramazdı ya işte ona yanmak lazım...

Bir Çocuk Gözünden Alex

Aziz Yıldırım "günümüzde efsane olmak çok kolay" derken bir açıdan haklıydı. Her başarılı karakteri bir anda efsane mertebesine yükseltip ilk fırsatta olanca sertliğiyle yere çarpmıyor muyuz? Veya futbol dünyasındaki birini yermek için türlü türlü futbol dışı silahları da kullanmıyor muyuz işimize gelince? Çok uzaklara gitmeye gerek yok, Arda Turan'a yapılan saçmalıkların dumanı tütüyor henüz.

Böyle bir ortamda bile 8 sezon istikrarından hiç ödün vermeden ayakta kalabildiği için efsanedir Alex. Attığı gollere, kazandırdığı şampiyonluklara yalnızca birer istatistik olarak bakılabilir belki. Ama mahallede maç yapan çocuğun formasının arkasında yazan onlarca "Alex"e ne demeli peki? Sayısız çocuğun kendini onunla özdeşleştirmesine ne demeli? Fenerbahçe kulübü bilmem kaç milyon taraftarını yatağa buruk gönderiyor bu akşam. O onlarca çocuğu da ağlattı işte böylece. Yarın okuluna belki Galatasaray'a 5-0 yenilmişçesine boynu bükük gidecek o çocuklar. Ama öyle bir ortak değer oldu ki Alex, bu kez Galatasaraylı arkadaşları kolay kolay dalga geçemeyecek o çocuklarla. Sırtlarını sıvazlayıp "valla ben de üzüldüm hacı, takma" diyecek birçoğu.

Aziz Yıldırım'ın dediği gibi kolay efsane olabilmek. Asıl zor olan ise efsane kalabilmek zaten. Buralardan gitti diye Alex'in değeri azalmayacak elbette. O çocukların arkasında "Alex" formaları bir kat daha kıymete binecek bilhassa. Belki bir daha onu sırtına geçirip top oynamak bir yana dursun, annesine yıkatıp odanın en güzel yerine koyacak. Yıllar sonra bu çocuklar büyüyecek, kendi çocukları olacak. Onlara o formayı giydirip Alex'in heykeline götürecekler. Bilsinler; bir zamanlar bu takımda böyle bir güzel adam oynadı diye. Ve Alex'ten başlayıp gaza geldiği hikayeyi Lefter'e dek götürecek.

Arkasını dönüp giderken bu topraklara bir gün geri dönmesini içtenlikle dilediğim nadir rakip takım efsanelerinden biri oldu Alex. Tekrar görüşmek ümidiyle...

Paris’te Büyük Düşler

Müzesinde iki Ligue 1, birer de Kupa Galipleri ve Intertoto kupası bulunan 42 yaşındaki bir kulüp hakkında söylenebilecek ilk şey, zengin bir tarihe sahip olmadığıdır. Paris Saint Germain’in idol futbolcularla bezenmiş zafer dolu bir mazisi bulunmayabilir. Ne var ki kulüp geçtiğimiz sezon başında el değiştirdiğinden beri atılan tüm adımlar tarihi baştan yazmak üzerine kurulu.

Paris’te sıcak bir Mayıs akşamın Parc des Princes’i ziyaret etmek adına yola düşüyoruz. PSG, tarihindeki üçüncü lig şampiyonluğunu 18 yıl bekleyip Montpellier gibi sürpriz ötesi bir takıma kaptıralı henüz 5 gün geçmiş. Dışarıdan bakıldığında neredeyse hiçbir cazibesi ve görkemi bulunmayan stadın etrafında in cin top oynuyor ve ortama sessizlik hakim. Neredeyse bir apartman dairesinin salonu genişliğindeki kulüp müzesini dolaşarak tüm kupaları ve zafer fotoğraflarını incelemek en fazla 15 dakikamızı alıyor. Soyunma odaları ve toplantı salonu gibi yerleri de gezdikten sonra insanın ister istemez “zaten ne bekliyorduk ki” diyesi geliyor.

"Daha Büyüğü Hayal Et!"

Ne var ki Parc des Princes’in zeminine ayak basarken karşı tribündeki kocaman “Revons Plus Grand” (Daha Büyüğü Hayal Et) sloganı tüm izlenimlerimizi değiştirmese bile en azından hayal kırıklığına girmeden bizi frenliyor. Kulübün geleceğe kararlılıkla bakışını yansıtan bu üç kelime, Parc des Princes’in en tepesinde tüm taraftarlarına umut aşılıyor adeta. Tur rehberi bile geleceğe dair ümit dolu konuşmaktan hiç çekinmiyor. Eskiden maçlara 20 bin taraftarın bile güçlükle geldiğini, geçtiğimiz sezon ise 48 bin kişilik kapasitenin birçok kez zorlandığını anlatıyor şevkle. Hatta gerçek cevabın olumsuz olduğunu bilmemize rağmen kontra atağa kalkıp “peki kulüp tüm bu harcamalara rağmen kâr edebiliyor mu?” diye sorduğumuzda bile “Evet, daha da iyi olacak” demekten geri durmuyor!

Nitekim bu ziyaretin üzerinden iki ay bile geçmeden PSG sırasıyla Lavezzi, Thiago Silva, Ibrahimovic ve Verratti gibi oyuncular için 100 milyon €’yu kolayca feda etti. Elbette sahada kalıcı biçimde başarı sağlamak için bol sıfırlı transferler ve ümit dolu konuşmalar yeterli değil. Yine de iki sezon öncesine göre kadro kalitesinde yayladan zirveye çıkan PSG, bugün Ligue 1’ın açık ara favorisi iken Şampiyonlar Ligi için de büyük düşler peşinde.

Geçmişten Bugüne
Yaz mevsiminde elini cebine atmaktan adeta zevk alırcasına para harcayan Katar Yatırım Ajansı (QIA), Paris Saint Germain’i burjuvazi ile tanıştıran ilk patron değil. Kulüp, kuruluşundan başlayıp bugünkü gibi sıklıkla gazete manşetlerine çıkana kadar çoğunlukla eli bol zümrelerin yönetimi altında faaliyet gösterdi. 1960’lı yıllarda bir grup işadamının Fransa’nın başkentinde güçlü bir kulüp kurma parolasıyla yola çıkması sonucu PSG’nin temelleri atıldı. Bu girişim, Paris gibi Avrupa’nın en elit şehirlerinden birinde yeterince heyecan yaratmayı başardı. Kısa sürede elde edilen finansal güç, medya ve 20 bin üyeyi bulan halk desteği ile birleşince 1970 yılında PSG resmen kurulmuş oldu.

PSG'nin mütevazi kupa koleksiyonundan bir kesit

Profesyonel olarak mücadele verdiği ilk sezonda Ligue 1’a yükselmek, PSG’nin kuruluşu esnasındaki sinerjiyi somutlaştırmak adına gayet pozitif bir durumdu. Ne var ki kulüp içinde işlerin karışması çok gecikmedi ve yönetimdeki tartışmalardan ötürü bölünen PSG, tekrar Ligue 1’a dönmek adına 1974 yazına kadar bekledi. Tam bu noktada bir moda tasarımcısı olan Daniel Hechter PSG’nin başkanlık koltuğuna oturdu ve kulüp tarihinin önemli köşe taşlarından biri de bu oldu. Hechter, göreve gelmeden bir sezon evvel Just Fontaine’i takımın teknik direktörü ilan etmişti. Kendisi başkan olduktan sonra ise sırasıyla Mustapha Dahleb, Carlos Bianchi, Dominique Bathenay, Dominique Rocheteau gibi dönemin yıldız oyuncuları birer birer kadroya dahil oldu.

Her ne kadar parlak isimler transfer edilse de, PSG’nin ilk şampiyonluğunu tatması için 80’li yılları beklemesi gerekecekti. Özellikle Dahleb ve Bianchi’nin yanına sırasıyla Luis Fernandez ve yakından tanıdığımız Saffet Susiç eklemlenince, teknik direktör Gerard Houllier’nin ellerinde güçlü bir alaşım meydana geldi. 1982 ve ’83 yıllarında Fransa Kupası’nı iki kez müzesine götüren PSG, Houllier ile 1986 yazında bu kez Ligue 1’ı lider tamamlayarak ilk büyük başarısını elde etti.

Daniel Hechter’in PSG’yi hem sahada, hem de taraftarın gönlünde yükseltmek adına verdiği ilk çabaların daha büyüğü 1991 yılında gelecekti. O dönemde Bernard Tapie başkanlığındaki Olimpik Marsilya ligi domine etmekle kalmıyor, aynı zamanda Avrupa’da da emin adımlarla kalıcı başarılara yürüyordu. Ligue 1’ın maç yayın haklarını elinde bulunduran Canal+ ise ligdeki bu tek kutuplu gidişattan elbette mutlu değildi. Fransa’nın ikinci büyük şehrinin takımı lige bu derece fazla gelirken onu dengeleyebilecek rakip, ülkenin başkenti ve en büyük şehri olan Paris’ten çıkabilirdi. Böylece Canal+, PSG’yi satın alarak etik açıdan tartışmalı bir koz oynasa da kulübün kaderini derinden değiştirmiş oldu.

El Khelaifi, hayallerini gerekli mercilere aktarıyor.

Paris kulübünün altın çağını Canal+ döneminde yaşaması tesadüf değil. İkinci bir lig şampiyonluğu ile beş Fransa Kupası’nın yanı sıra birer Kupa Galipleri ve Intertoto Kupası’nı müzeye götürmeyi başaran PSG, şike skandalı sebebiyle Fetret Devri’ni yaşayan rakibi O. Marsilya’yı bu dönemde gölgede bıraktı. Ne var ki 2000’li yıllar, Ligue 1’da Olympique Lyon efsanesini yaratacaktı ve Canal+ hegemonyasındaki PSG artık bu yükselişe engel olabilecek güçte değildi. Nitekim Canal+ kulüpten desteğini çekti ve PSG 2007/08 sezonunu 16. sırada, düşme potasından sadecec 3 puan yukarıda bitirebildi. 2011 yazında Katar Yatırım Ajansı’nın yaptığı hamlenin amacı ise 42 yıllık kulübü sadece Fransa’nın değil, Avrupa’nın da zirvesine taşımaktı.

Finansal Durum
Paris Saint Germain’in resmî olarak açıklanan son finansal tabloları, QIA’nın ipleri eline almasından önceki son sezon olan 2010/11’e ait. Tablodaki en güncel rakamlar aslında ayağını nispeten yorganına göre uzatan bir kulübe aitmiş gibi görünse de kazın ayağı pek öyle değil. Sonuçta tam 13 yıldır kâr etmeyi hiç başaramamış bir kulüp söz konusuysa, hele ki bu kulübün yeni patronları da kısa zamanda büyük düşler peşindeyse iyimser olmak biraz zor.

Zlatan yeni evine kararlı bakışlarla giriyor.

100 milyon €’luk geliriyle Avrupa’nın devleriyle uzun vadede yarışması kolay görünmeyen bir kulüp PSG. Ne var ki bu rakamlar açıklandıktan sonra atılan tüm adımlar ve yapılan transferler, üç ana gelir kalemini de pozitif olarak derinden etkileyecek cinsten. Şu an için kulüp ağırlıklı olarak televizyon yayınlarından elde edilen gelirlere bağımlı durumda. Bu da PSG’nin finansal gidişatı için her daim olası bir risk taşıyor ve iplerin tamamen kulüpte olmasını engelliyor. Zira kontratta ve dağılımda meydana gelebilecek en ufak bir negatif değişiklik, Finansal Fair Play öncesi kârlılık baskısı hisseden PSG’yi bir anda zor duruma sokabilir. Örneğin yeni yayın anlaşması yapılmak üzereyken herkes TV gelirlerinin düşeceğini sanıyordu çünkü Canal+ tek başına ihaleye girecekti. Ne var ki PSG’nin patronu olan El Khelaifi, aynı zamanda El Cezire Sports’un da başında bulunuyor. Hal böyle olunca bu kanal da ihaleye girdi ve yayın anlaşması neredeyse aynı tutarda kaldı. Aksi olsaydı birçok Fransız kulübü gibi PSG de durumdan olumsuz etkilenecekti.

PSG’nin 38 milyon € değerindeki ticarî gelirleri her ne kadar Ligue 1 ortalamasına göre iyi durumda olsa da, El Khelaifi’nin hedeflediği gibi Avrupa’nın zirvesindeki kulüplere yakın değil. Bayern Münih’in 178, Real Madrid’in 172, Barcelona’nın ise 156 milyon € ticarî gelire sahip olduğunu düşünürsek PSG’nin ne kadar uzun bir yol kat etmesi gerektiğini anlayabiliriz. Elbette bu kalem, kulübün finansal gelişimi açısından en yüksek potansiyele sahip noktası. Zira PSG’ye bu denli yıldız isimlerin katılması, ekonomik krizle boğuşan Fransa’da bile sponsorları çekmekte zorlanmayacaktır. Emirates’ten yılda 3,5 milyon €, Nike’tan ise yaklaşık 6 milyon € kazanan PSG’nin daha büyük kulüplerdeki gibi bu rakamları en azından 20 milyon € seviyesine çekmesi o kadar da zor değil. Ayrıca başka bir zengin patrona sahip olan Manchester City’nin yaptığı gibi astronomik bir tutar karşılığında Parc des Princes’in isim hakkının satılması da ticarî gelirlere hız kazandırabilir.

Yatırımlar taraftar patlamasını da beraberinde getirdi.

Son rakamlara göre PSG’nin futbolcu ve personel maaşları, toplam gelirinin %69’u seviyesinde. UEFA bu oran için %70 gibi bir tavsiyede bulunuyor ancak kulübün geçen sezon ve bu yaz yaptığı transferlere bakılırsa %70’lik sınır bir hayli ihlâl edilecek gibi duruyor. Finansal Fair Play’in incelemeye başlayacağı bu iki sezon içerisinde PSG’yi en çok sıkıntıya sokacak kalem de bu olacak. Kulüp yönetimi, geride bıraktığımız sezonda tüm giderler düşülmüş olarak 100 milyon € civarı bir zarar yazmayı planlıyordu. Önümüzdeki sezon için ise bu rakam 70 milyon € olarak açıklandı. Finansal Fair Play kurallarının toplamda en fazla 45 milyon €’luk zarara izin vereceği bu iki sezonda 170 milyon € eksiye düşmek, kulübün geleceği açısından hoş kokular yaymıyor. Yine de UEFA bu konuda yüzde yüz katılık göstermiyor. Kulübün gelecek planları ve gelir potansiyeli somut verilerle açıklandığı sürece sert yaptırımlar uygulanmayabilir.

Paris Saint Germain’in sahibi olan Nasser El Khelaifi doğduğunda kulüp henüz 3 yaşında, Ligue 1’a kapak atma derdindeydi. Bugün ise taraftarından yöneticisine, teknik adamından stad rehberine kadar herkesin içinde tozpembe bir umut var. Burjuvazinin ellerinde doğan bir kulüp olarak PSG, tarihi boyunca birçok kez sınıf atlama hevesi doğrultusunda hamleler yaptı ve kısmen başarılı da oldu. Artık daha da büyük düşler peşindeki PSG’yi Montpellier mucizevî biçimde rüyadan uyandırmış olsa da kulüp umut dolu duruşundan bir şey kaybetmiş görünmüyor. Yaz boyunca ses getiren imzalar, finansal olarak azımsanmayacak risk teşkil etse de aynı zamanda sportif ve ticarî olarak büyük birer fırsat niteliğinde. El Khelaifi’nin göz koyduğu üzere Avrupa’nın asırlık dev kulüplerinin ayarına gelmek, uzun vadede iyi çizilmiş bir yol haritası ve şişkin bir banka hesabı ile elbette mümkün. Bu kulüplerdeki gibi köklü bir tarih PSG’de bulunmayabilir ancak su üstündeki asıl hedef de bunun ta kendisi: PSG’nin tarihini yeniden yazmak…

Not: TamSaha dergisinin Eylül 2012 sayısında yayımlanmıştır.

Özlenen Arsenal

Bugün Premier Lig'de Liverpool - Man. United ve Man. City - Arsenal gibi iki zorlu maç izledik. Tarihî anlam olarak ilk maç daha ağır basıyordu belki ama Anfield'taki oyun beklentilerin çok altındaydı. Shelvey o kırmızı kartı görene dek Liverpool bariz biçimde topa sahip oluyordu ama Shelvey acemice bir hata yapınca işler net olarak değişti. United bildiğimiz temposundan gayet uzak olsa da bir şekilde yine galip gelebildi. Ki bu noktada üstüne tanımam United'ın. Yıllardır oyunun temposunu o kadar iyi ayarlıyorlar ki, ipler hep onların elinde sanki. İki gol geriye düşseler bile bir anda ivmeyi artırıp öne geçebiliyorlar. Yine de Liverpool 10 kişi kalmasaydı galip gelmeleri zordu bugün.

Diğer büyük maç bariz biçimde daha çekişmeli geçti. Arsenal bu sezon Premier Lig'in en izlenesi takımı olabilir. Geçtiğimiz sezonki felaket başlangıçtan ders alınmış gibi. Geçen sezon ilk 5 hafta sonunda takım sadece 4 puan toplayabilmişti. Üstelik alınan mağlubiyetlerden biri iç sahada Liverpool'a karşıydı ve diğeri de Old Trafford'taki 8-2'lik bozgundu. Elde tutulamayan yıldızlar yine tartışılıyordu ve Wenger'in istifası bile konuşulur haldeydi. Bu sezon da Song ve Van Persie gibi iki önemli oyuncu kaybedilse de durum çok daha farklı. Zira Cazorla'nın transferi ve performansı gidenleri hiç aratmıyor gibi. Takımdaki pas trafiği onun etrafında dönüyor ve sezon başlangıcına göre gayet olgun bir oyun sergiliyor Arsenal.

Cazorla ve Arteta, Wenger'in teknik kapasitesi yüksek İspanyol orta saha isteğine çok uygun. Tıpkı daha önce Fabregas'ta olduğu gibi... Ve hatta Chelsea'nin Mata ve Man. City'nin Silva transferleri de Wenger'i bu konuda yalnız bırakmıyor. Yıllardır Premier Lig izliyoruz ama bu konuda İngilizler bir türlü oyuncu yetiştirmeyi beceremiyor. Kaç zamandır Gerrard ve Lampard'ın yanına en fazla Wilshere gelebildi, ki onu da istikrarlı biçimde izleyemedik henüz. Dünya futbolundaki arzulanan futbol tarzını İspanya milli takımı özetliyor. Onun orta sahasını Barcelona ve Real Madrid oluştururken, Premier Lig ekipleri o kadronun yedeklerinin ve hatta kadronun dışında kalanlarının peşinde koşuyor.

Bir Zamanlar Stamford Bridge